Όποιος φτάνει στο σημείο να αναζητά ιδιωτικό ερευνητή έχει συνήθως δύο πράγματα στο μυαλό του: μια συγκεκριμένη ανησυχία και μια λαχτάρα για γρήγορη, καθαρή απάντηση. Η λαχτάρα αυτή είναι απολύτως κατανοητή — και ακριβώς επειδή είναι κατανοητή, γίνεται εύκολα αντικείμενο εκμετάλλευσης. Γι’ αυτό το πιο χρήσιμο ερώτημα στην πρώτη επαφή δεν αφορά τις μεθόδους, τις τιμές ή το χρονοδιάγραμμα. Αφορά ένα νούμερο: τον αριθμό άδειας άσκησης επαγγέλματος. Στο γραφείο του Πέτρου Δρόλια ο αριθμός αυτός είναι 4891/7/1/90-δ’ και δημοσιεύεται ανοιχτά.
Τι σημαίνει, στην πράξη, η άδεια 4891/7/1/90-δ’
Η άδεια άσκησης επαγγέλματος δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο σε μια επαγγελματική κάρτα ούτε τίτλος που μπορεί να δανειστεί κάποιος. Είναι προσωπική διοικητική πράξη: χορηγείται σε συγκεκριμένο πρόσωπο, ύστερα από έλεγχο προϋποθέσεων, και το συνοδεύει σε όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής του πορείας. Δεν μεταβιβάζεται, δεν «νοικιάζεται» και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τρίτους. Όταν λοιπόν ζητάτε να τη δείτε, δεν ζητάτε μια τυπικότητα. Ζητάτε να μάθετε ποιο συγκεκριμένο πρόσωπο αναλαμβάνει την υπόθεσή σας, ποιος υπογράφει την τελική έκθεση και ποιος λογοδοτεί για τον τρόπο με τον οποίο συλλέχθηκαν τα στοιχεία.
Ο αριθμός 4891/7/1/90-δ’ περιέχει και μια δεύτερη, πιο πρακτική πληροφορία: τη χρονολογία. Η άδεια του Πέτρου Δρόλια χρονολογείται από το 1990 και ο ίδιος ασκεί το επάγγελμα από τις αρχές εκείνης της δεκαετίας. Μιλάμε δηλαδή για περισσότερα από τριάντα χρόνια συνεχούς παρουσίας, με πάνω από 1.500 υποθέσεις σε 14 χώρες και προσωπικό χειρισμό κάθε υπόθεσης, μέσα από δίκτυο συνεργατών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το μέγεθος αυτό δεν το πιστοποιεί ένα χαρτί, δίνει όμως στον αριθμό της άδειας το βάρος του: δεν είναι η άδεια ενός πρωτοεμφανιζόμενου, αλλά ενός επαγγελματία που έχει δει αρκετές υποθέσεις ώστε να αναγνωρίζει πότε μια υπόσχεση είναι κενή.
Τι δεν σας λέει η άδεια
Αξίζει να είμαστε ακριβείς. Η άδεια δεν πιστοποιεί ότι κάποιος είναι ο καλύτερος, δεν εγγυάται την έκβαση μιας υπόθεσης και δεν υποκαθιστά την κρίση του δικηγόρου σας. Είναι προϋπόθεση εισόδου στο επάγγελμα, όχι βραβείο ποιότητας. Η διαφορά όμως ανάμεσα σε έναν επαγγελματία με άδεια και σε κάποιον που συστήνεται ως «ερευνητής» χωρίς να μπορεί να τεκμηριώσει τίποτα, είναι η ίδια διαφορά που χωρίζει μια νόμιμη έρευνα από ένα ρίσκο με συνέπειες για εσάς. Όποιος εργάζεται χωρίς άδεια δεν έχει να χάσει τίποτα από μια παράνομη μέθοδο· εσείς έχετε.
Πώς ζητάτε την άδεια χωρίς να νιώσετε άβολα – και γιατί η διαφάνεια είναι το πρώτο τεστ
Η ερώτηση είναι απλή και δεν χρειάζεται περιστροφές: «Μπορώ να δω την άδειά σας;» Ένα σοβαρό γραφείο απαντά χωρίς δισταγμό — συχνά πριν καν ρωτήσετε. Στην περίπτωση του Πέτρου Δρόλια η δυνατότητα αυτή είναι μέρος της πρώτης γνωριμίας: η αρχική συζήτηση γίνεται στο γραφείο της Αιόλου 104, λίγα λεπτά με τα πόδια από το μετρό της Ομόνοιας, ή τηλεφωνικά, με βιντεοκλήση ή σε ουδέτερο χώρο, αν ο πελάτης προτιμά περισσότερη διακριτικότητα. Τα ραντεβού κλείνονται με τρόπο ώστε οι πελάτες να μη συναντιούνται μεταξύ τους.
Όποιος αναζητά ιδιωτικος ερευνητης μέσω μηχανής αναζήτησης ή μέσω σύστασης βρίσκεται μπροστά σε δεκάδες ιστοσελίδες που υπόσχονται τα πάντα. Εκεί ο έλεγχος της άδειας λειτουργεί ως φίλτρο: το όνομα που αναγράφεται στην άδεια πρέπει να ταιριάζει με το πρόσωπο που συναντάτε, ο αριθμός πρέπει να είναι ο ίδιος που εμφανίζεται στα έγγραφα και στην έκθεση, και η έκθεση πρέπει να φέρει υπογραφή και ημερομηνία. Αξίζει επίσης να ρωτήσετε ποιος θα χειριστεί την υπόθεση στην πράξη, αν υπάρχει γραπτό σχέδιο δράσης και τι ακριβώς θα παραλάβετε στο τέλος.
Ο έλεγχος αυτός δεν εκφράζει δυσπιστία απέναντι στον επαγγελματία· προστατεύει εσάς. Ένα υλικό που συλλέχθηκε από πρόσωπο χωρίς άδεια, ή με μεθόδους που δεν αντέχουν σε έλεγχο, είναι πολύ πιθανό να μην έχει καμία αξία όταν το δει ο δικηγόρος σας. Αντίθετα, όταν η ταυτότητα του ερευνητή είναι ξεκάθαρη, η τεκμηρίωση χρονολογημένη και οι πηγές ελέγξιμες, ο δικηγόρος αποκτά κάτι που μπορεί πραγματικά να αξιολογήσει. Η πρώτη συζήτηση σε ένα τέτοιο γραφείο είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση, και περιλαμβάνει έλεγχο νομιμότητας και σκοπιμότητας πριν αναληφθεί οποιαδήποτε εργασία.
Γιατί η υπόσχεση για «σίγουρο αποτέλεσμα» είναι το ακριβώς αντίθετο της σοβαρής δουλειάς
Υπάρχει μια φράση που ακούγεται συχνά: «θα τα μάθουμε όλα», «θα σας φέρω αποδείξεις», «εγγυημένο». Όποιος τη χρησιμοποιεί, είτε αγνοεί το νομικό πλαίσιο είτε ποντάρει στην άγνοια του συνομιλητή του. Το πρώτο πράγμα που μαθαίνει ένας επαγγελματίας με άδεια είναι τι δεν επιτρέπεται να κάνει.
Το άρθρο 19 του Συντάγματος προστατεύει το απόρρητο των επικοινωνιών και η παράγραφος 3 ορίζει ότι αποδεικτικά μέσα που αποκτήθηκαν κατά παράβασή του δεν λαμβάνονται υπόψη. Το άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα τιμωρεί την παράνομη υποκλοπή και αποτύπωση επικοινωνιών. Παράλληλα, ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (ΕΕ) 2016/679 και ο νόμος 4624/2019 θέτουν αυστηρούς κανόνες για τα προσωπικά δεδομένα. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι μια «απόδειξη» που αποκτήθηκε με πρόσβαση σε ξένο λογαριασμό ή συσκευή, με κρυφό GPS στο αυτοκίνητο τρίτου, με υποκλοπή τηλεφωνικής συνομιλίας ή με ανάκτηση τραπεζικών, τηλεφωνικών και φορολογικών δεδομένων τρίτου, δεν είναι απόδειξη· είναι πρόβλημα για εσάς.
Τι μπορεί, αντιθέτως, να γίνει νόμιμα
Η νόμιμη έρευνα είναι πιο ήσυχη και λιγότερο εντυπωσιακή, αλλά στέκει. Παρατήρηση σε δημόσιους χώρους. Έρευνα σε δημόσιες πηγές και μητρώα. Διακριτικές επιτόπιες έρευνες και συζητήσεις με ανθρώπους που δέχονται να μιλήσουν. Χρονολογημένη τεκμηρίωση με ημερομηνία, ώρα και τόπο. Φωτογραφίες ή βιντεοσκόπηση μόνο από δημόσιους χώρους. Και στο τέλος μια γραπτή έκθεση με χρονολόγιο, όπου διακρίνεται καθαρά τι διαπιστώθηκε και τι αποτελεί εκτίμηση. Καμία υποκλοπή, καμία πρόσβαση σε λογαριασμούς ή συσκευές ενηλίκων τρίτων, κανένα κρυφό λογισμικό, καμία καταγραφή μέσα σε ιδιωτικό χώρο.
Υπάρχει και ένα στοιχείο που σπάνια λέγεται: το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται μόνο από τον ερευνητή. Εξαρτάται από το τι πραγματικά συμβαίνει, από τον διαθέσιμο χρόνο, από τα νόμιμα προσβάσιμα στοιχεία. Ένας επαγγελματίας μπορεί να εγγυηθεί μέθοδο, συνέπεια, εχεμύθεια και τεκμηρίωση. Δεν μπορεί να εγγυηθεί τη συμπεριφορά ενός τρίτου, ούτε την κρίση ενός δικαστηρίου. Γι’ αυτό η σωστή σειρά είναι συγκεκριμένη: πρώτα η εμπιστευτική συζήτηση, ύστερα ο έλεγχος νομιμότητας και σκοπιμότητας, έπειτα το γραπτό σχέδιο δράσης και η εξατομικευμένη γραπτή προσφορά, και μόνο τότε η έναρξη της εργασίας, με ενημερώσεις σε συμφωνημένα σημεία και αναπροσαρμογή του σχεδίου αν αλλάξουν τα δεδομένα.
Η πιο σοβαρή απάντηση μπορεί να είναι «δεν χρειάζεστε ντετέκτιβ»
Σε ορισμένες περιπτώσεις η έντιμη απάντηση είναι ότι το ζήτημα λύνεται με μια συζήτηση, με τον δικηγόρο ή με μια διαφορετική νομική διαδρομή — ή ότι δεν υπάρχει νόμιμος τρόπος να απαντηθεί το ερώτημα που τέθηκε. Αυτό δεν είναι αποτυχία του επαγγελματία· είναι η απόδειξη ότι κάνει σωστά τη δουλειά του. Μια υπόσχεση «σίγουρου» αποτελέσματος, αντίθετα, είναι από τους πιο αξιόπιστους δείκτες ότι κάποιος είναι διατεθειμένος να σας εκθέσει. Γι’ αυτό η άδεια 4891/7/1/90-δ’ δεν είναι απλώς ένα στοιχείο ταυτοποίησης: είναι το πρώτο κριτήριο με το οποίο μπορείτε να ξεχωρίσετε μια μεθοδική, νόμιμη έρευνα από μια εντυπωσιακή αλλά επικίνδυνη υπόσχεση.
Novosibirsk-born data scientist living in Tbilisi for the wine and Wi-Fi. Anton’s specialties span predictive modeling, Georgian polyphonic singing, and sci-fi book dissections. He 3-D prints chess sets and rides a unicycle to coworking spaces—helmet mandatory.